19 Ιουνίου 1951: Πεθαίνει ο Άγγελος Σικελιανός

στις

Σ’ αυτό το φέρετρο ακουμπά η Ελλάδα ! Ένα βουνό με δάφνες αν υψώσουμε ως το Πήλιο κι ως την Όσσα,  κι αν το πυργώσουμε ως τον έβδομο ουρανό,  ποιόν κλεί, τι κι αν το πει η δικιά μου γλώσσα.

Αυτά είπε ο Άγγελος Σικελιανός για τον Κωστή Παλαμά την ημέρα που ο τελευταίος άφηνε αυτόν τον μάταιο κόσμο τον Φεβρουάριο του 1943. Ο λόγος του και ο θάνατος του σπουδαίου φίλου του αποτέλεσε ένα από τα πιο σημαντικά αντικατοχικά συλλαλητήρια.

Η βιογραφία του 

Sikelianos.jpg

Ο Σικελιανός γεννήθηκε στη Λευκάδα, όπου και πέρασε τα παιδικά του χρόνια. Ήταν το τελευταίο από τα επτά παιδιά του καθηγητή γαλλικών Ιωάννη Σικελιανού και της Χαρίκλειας Στεφανίτση. Οι ρίζες της οικογένειάς του εντοπίζονταν στην Κεφαλονιά και τη Βενετία.

Αποφοίτησε από το τετρατάξιο γυμνάσιο το 1900 και τον επόμενο χρόνο εγγράφηκε στη Νομική Σχολή της Αθήνας, χωρίς ωστόσο να ολοκληρώσει ποτέ τις νομικές του σπουδές. Τα ενδιαφέροντά του ήταν καθαρά λογοτεχνικά και από νωρίς μελέτησε Όμηρο, Πίνδαρο, Ορφικούς και Πυθαγόρειους, λυρικούς ποιητές, προσωκρατικούς φιλοσόφους, Πλάτωνα, Αισχύλο αλλά και την Αγία Γραφή και ξένους λογοτέχνες όπως τον Ντ’ Αννούντσιο. Τα επόμενα χρόνια πραγματοποίησε αρκετά ταξίδια και στράφηκε στην ποίηση και το θέατρο.

Το 1902, δημοσίευσε τα πρώτα του ποιήματα στα λογοτεχνικά περιοδικά Διόνυσος και Παναθήναια. Σημαντικό σταθμό στη ζωή του Σικελιανού η γνωριμία του το 1905 με την Αμερικανή Εύα Πάλμερ, η οποία σπούδαζε στο Παρίσι ελληνική αρχαιολογία και χορογραφία. Νυμφεύτηκαν το 1907 στο Μπαρ Χάρμπορ του Μέιν των ΗΠΑ. Το ζεύγος εγκαταστάθηκε το επόμενο έτος στην Αθήνα. Εκείνη την περίοδο ο Σικελιανός ήρθε σε επαφή με αρκετούς πνευματικούς ανθρώπους και τελικά το 1909 δημοσίευσε την πρώτη του ποιητική συλλογή Αλαφροΐσκιωτος, η οποία προκάλεσε ιδιαίτερη αίσθηση στους φιλολογικούς κύκλους, αναγνωριζόμενη ως έργο-σταθμός στην ιστορία των νεοελληνικών γραμμάτων. Το ίδιο έτος γεννήθηκε και ο γιος του Γλαύκος.

Αποτέλεσμα εικόνας για εύα πάλμερ
Ο Άγγελος Σικελιανός με την Εύα Πάλμερ στον τάφο του Βαλαωρίτη

Κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων, ο Σικελιανός θα επιστρατευτεί και θα συμμετάσχει ως απλός στρατιώτης στο μέτωπο της Ηπείρου. Ακολούθησε μια περίοδος έντονης αναζήτησης, που καταλήγει στην έκδοση των τεσσάρων τόμων της ποιητικής συλλογής Πρόλογος στη Ζωή, Η Συνείδηση της Γης μου (1915), Η Συνείδηση της Φυλής μου (1915), Η Συνείδηση της Γυναίκας (1916) και Η Συνείδηση της Πίστης (1917).

Ο Πρόλογος στη Ζωή ολοκληρώθηκε αργότερα με τη Συνείδηση της Προσωπικής Δημιουργίας. Ακολουθούν ακόμα τα χαρακτηριστικά ποιήματα Το Πάσχα των Ελλήνων και Μήτηρ Θεού, της περιόδου 1917 – 1920, καθώς και διάφορες συνεργασίες του με λογοτεχνικά περιοδικά της εποχής.

Η αρχαιοελληνική πνευματική ατμόσφαιρα απασχόλησε βαθιά τον Σικελιανό και συνέλαβε την ιδέα να δημιουργηθεί στους Δελφούς ένας παγκόσμιος πνευματικός πυρήνας ικανός να συνθέσει τις αντιθέσεις των λαών («Δελφική Ιδέα»). Για τον σκοπό αυτό ο Σικελιανός, με τη συμπαράσταση και την οικονομική αρωγή της γυναίκας του, δίνει πλήθος διαλέξεων και δημοσιεύει μελέτες και άρθρα. Παράλληλα, οργανώνει τις «Δελφικές Εορτές» στους Δελφούς με τις παραστάσεις του Προμηθέα Δεσμώτη (1927) και των Ικέτιδων (1930) του Αισχύλου να ανεβαίνουν στο αρχαίο θέατρο.

Η «Δελφική Ιδέα» εκτός από τις αρχαίες παραστάσεις περιελάμβανε και τη «Δελφική Ένωση», μία παγκόσμια ένωση για τη συναδέλφωση των λαών και το «Δελφικό Πανεπιστήμιο», στόχος του οποίου θα ήταν να συνθέσει σε έναν ενιαίο μύθο τις παραδόσεις όλων των λαών. Για τις πρωτοβουλίες αυτές, το 1929, η Ακαδημία Αθηνών του απένειμε αργυρό μετάλλιο για τη γενναία προσπάθεια αναβίωσης των δελφικών αγώνων.

Από το φιλόδοξο αυτό σχέδιο το μόνο που πραγματοποιήθηκε τελικά ήταν οι Δελφικές Εορτές, αλλά και αυτές τον οδήγησαν σε οικονομική καταστροφή και χωρισμό με την Εύα Πάλμερ, αφού εγκαταστάθηκε στην Αμερική και επέστρεψε μόνο μετά τον θάνατο του ποιητή. Το 1939 του απονεμήθηκε το Κρατικό Λογοτεχνικό Βραβείο του 1938 για το σύνολο του ποιητικού του έργου. Το 1940, παντρεύτηκε την Άννα Καραμάνη, με τη συγκατάθεση τόσο της Εύας Πάλμερ όσο και του πρώην συζύγου της Καραμάνη.

Η Πάλμερ συνέχισε να στηρίζει τον Σικελιανό

Η Πάλμερ επιστρέφοντας στην Αμερική, αρχικά αναζήτησε χρηματοδότες για τη συνέχιση των «Δελφικών Εορτών». Παράλληλα, μέσα από διαλέξεις και άρθρα προωθούσε τη Δελφική Ιδέα. Η απήχηση δεν ήταν η αναμενόμενη. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής κι ενώ ο Σικελιανός γινόταν εθνικός ήρωας διαβάζοντας στην κηδεία του Κωστή Παλαμά επαναστατικούς στίχους, η Εύα από την Αμερική αναζητούσε οικονομική βοήθεια για την Ελλάδα και στήριζε οικονομικά τον Άγγελο και τη γυναίκα του! Τρία χρόνια αργότερα, η Πάλμερ με τον Χένρι Μίλερ υποστήριξαν την υποψηφιότητα του Σικελιανού για το Βραβείο Νόμπελ….

Η αντίσταση στην κατοχή και οι προτάσεις για βραβείο νόμπελ

Κατά τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940 ο Άγγελος Σικελιανός μαζί με άλλους Έλληνες λογίους προσυπέγραψε την Έκκληση των Ελλήνων διανοουμένων προς τους διανοούμενους ολόκληρου του Κόσμου με την οποία αφενός μεν καυτηριάζονταν η ιταλική επίθεση εναντίον της Ελλάδας, αφετέρου δε διέγειρε την παγκόσμια κοινή γνώμη σε επανάσταση συνειδήσεων για κοινό νέο πνευματικό Μαραθώνα. Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, ο Σικελιανός διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην πνευματική αντίσταση του λαού, με κορυφαία εκδήλωση το ποίημα και το λόγο που εκφώνησε στην κηδεία του Παλαμά στις 28 Φεβρουαρίου του 1943.

Tο 1943-1945 ήταν πρόεδρος της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών ενώ υπήρξε μέλος του Ελληνοσοβιετικού Συνδέσμου. Υπήρξε επίσης 5 φορές υποψήφιος για το Νομπέλ Λογοτεχνίας:

  1. Το 1946 προτάθηκε για Νόμπελ από το μέλος της Σουηδικής Ακαδημίας Anders Österling
  2. Το 1947, προτάθηκε από τον Νίκο Βέη, που την ίδια χρονιά είχε προτείνει και τον Νίκο Καζαντζάκη με την σκέψη πως θα έπρεπε να βραβευτούν από κοινού
  3. Το 1948, προτάθηκε από το μέλος της Βασιλικής Ακαδημίας Γραμμάτων, Ιστορίας και Αρχαιοτήτων της Σουηδίας Axel W Persson και το μέλος της Σουηδικής Ακαδημίας,συγγραφέα και δημοσιογράφο, Elin Wägner
  4. Την ίδια χρονιά, ο Anders Österling, ο οποίος είχε προτείνει τον Σικελιανό το 1946, πρότεινε να μοιραστεί το βραβείο μαζί με τον νικητή εκείνης της χρονιάς Τ.Σ. Έλιοτ, αλλά η πρότασή του απορρίφθηκε.
  5. Το 1949, προτάθηκε από το μέλος της Σουηδικής Ακαδημίας, συγγραφέα Sigfrid Siwertz
  6. Το 1950 έγιναν δύο προτάσεις. Μια, με μοναδικό υποψήφιο τον ίδιο, από την Ελληνική Εταιρεία Λογοτεχνών και μια, σε συνδυασμό ξανά με τον Καζαντζάκη, από το μέλος της Σουηδικής Ακαδημίας συγγραφέα Hjalmar Gullberg.

Ο Άγγελος Σικελιανός υπέφερε από χρόνια ημιπληγία και έφυγε από τη ζωή στις 19 Ιουνίου 1951(πριν 66 χρόνια) έπειτα από πολυήμερη νοσηλεία εξαιτίας λήψης φαρμάκου που του προκάλεσε σημαντικές διαταραχές. Το 1950 εντωμεταξύ ο Άγγελος κατάφερε να αποσπάσει χρηματική επιχορήγηση για την αναβίωση των «Δελφικών Εορτών»(εις μάτην) και η Εύα ετοιμάστηκε να ταξιδέψει στην Ελλάδα, κάτι που τελικά έγινε μετά τον θάνατό του το 1952. Η Καραμάνη με την Πάλμερ και τον Σικελιανό είχαν άριστες σχέσεις.

Στις 4 Ιουνίου του 1952, η Πάλμερ υπέστη καρδιακή προσβολή ενώ παρακολουθούσε στους Δελφούς τον «Προμηθέα Δεσμώτη»….

Σε ηλικία 78 χρόνων, τάφηκε δίπλα στον Άγγελο Σικελιανό στους Δελφούς, ο οποίος είχε πεθάνει ένα χρόνο νωρίτερα…

Απαραίτητα συμπεράσματα

Τα καλλιτεχνικά εγχειρήματα της Πάλμερ και η στήριξη της δελφικής ιδέας ήρθαν σε μία περίοδο μεταξύ παγκόσμιων πολέμων. Το ζεύγος Πάλμερ-Σικελιανού δεν ήταν οι πρώτοι άνθρωποι που επεχείρησαν μία αναβίωση του πνεύματος των Δελφών στην Ελλάδα και δεν θα ήταν και οι τελευταίοι. Η δελφική ιδέα επιβιώνει στη σύγχρονη εποχή με θεσμούς όπως το Διεθνές Δελφικό Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών. Πολλά από τα ίδια ιδεώδη και αρχές ενσωματώνονται σε σύγχρονες προσπαθειες μουσικής, χορού και αθλητικών αγώνων.

Οι Δελφικές Εορτές

Οι πρώτες Δελφικές Εορτές, που διοργανώθηκαν από το ζεύγος Σικελιανού στους Δελφούς, άρχισαν στις 9 Μαΐου 1927, με εκδηλώσεις που απλώνονταν σε αρκετές ημέρες. Οι προετοιμασίες είχαν αρχίσει σχεδόν τρία χρόνια νωρίτερα και επεφύλασσαν τόσο απογοητεύσεις όσο και απροσδόκητες επιτυχίες. Αναζητήθηκε η οικονομική στήριξη και συνεργασία του ελληνικού κράτους, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, επιχειρήσεων και συλλόγων-ομάδων ενδιαφέροντος.

Η Εύα Πάλμερ ξόδεψε χρήματα από την περιουσία που είχε κληρονομήσει από τους γονείς της, και επιπλέον εξασφάλισε δάνεια. Στην πορεία συνάντησε απάθεια, ευθεία αντίθεση με την όλη ιδέα, και κάποιες φορές ενθάρρυνση και υποστήριξη. Στο πρόγραμμα των εορτών η Πάλμερ ανέλαβε την παραγωγή για τη θεατρική παράσταση του Προμηθέως Δεσμώτου. Σκηνοθέτησε την παράσταση, εκπαίδευσε τον χορό της τραγωδίας και ύφανε όλες τις ενδυμασίες των ηθοποιών.

Ανέθεσε στο Ψάχο να γράψει τη μουσική για το έργο, καθώς αισθανόταν ότι μόνο εκείνος κατανοούσε την αληθινή φύση της μουσικής που χρειαζόταν για να προσδώσει στην παράσταση την απαιτούμενη αυθεντικότητα. Ωστόσο, προς μεγάλη της στενοχώρια, ο Ψάχος επέμενε στην εισαγωγή συνοδεύουσας ορχήστρας μουσικών. Οι αρχαίες ελληνικές θεατρικές παραστάσεις δεν είχαν τέτοιες μουσικές ορχήστρες, αλλά ούτε και η αρχιτεκτονική του θεάτρου των Δελφών είχε χώρο για αυτή.

Η Πάλμερ απαιτούσε μία αυθεντική αναπαράσταση για τη συγκεκριμένη παραγωγή. Παρά τη στάση της, η ορχήστρα οργάνων τελικώς περιλήφθηκε στην παράσταση, αλλά προς έκπληξη και ανακούφισή της η μουσική της δεν ακούστηκε από τους περισσότερους θεατές εξαιτίας της αρχιτεκτονικής του θεάτρου.

Παρότι η Πάλμερ δεν θεωρούσε τον εαυτό της αυθεντία σε θέματα ελληνικής τραγωδίας και του χορού της, αισθανόταν ότι είχε μάθει αρκετά πάνω σε αυτά τα θέματα. Για τον λόγο αυτό ανέλαβε την παραγωγή της παραστάσεως, εμπιστευόμενη τόσο τις γνώσεις της όσο και το ένστικτό της.

Οι πρώτες Δελφικές Εορτές ολοκληρώθηκαν με επιτυχία. Η θεατρική παράσταση και οι αθλητικοί αγώνες καταγράφηκαν σε κινηματογραφική ταινία από τον Έλληνα κινηματογραφιστή Δημήτριο Γαζιάδη. Οι αναφορές του τύπου σε όλη την Ελλάδα και την Ευρώπη ήταν θετικές και πολλοί που ήταν πριν αρνητικά διακείμενοι στην ιδέα μεταπείσθηκαν.

Η θετική αποδοχή των πρώτων Εορτών εξασφάλισε τη συνεργασία του ελληνικού κράτους για μετέπειτα εορτές. Αποφασίστηκε να θεσπιστεί ένα λαχείο για να αποπληρώσει τα χρέη από τις πρώτες Δελφικές Εορτές και να πληρώσει για τις επόμενες. Η υποστήριξη του κοινού για τις Δελφικές Εορτές ήταν μεγάλη και η κυβέρνηση μπόρεσε να περάσει το σχετικό νομοσχέδιο του «Δελφικού Λαχείου» από τη βουλή. Εκείνη την εποχή η Ελλάδα είχε ένα λαχείο του οποίου τα έσοδα μοιράζονταν ανάμεσα στη χρηματοδότηση της αρχαιολογικής υπηρεσίας και του ελληνικού πολεμικού ναυτικού («Λαχείον του Στόλου»).

Όταν λοιπόν ήρθε η ώρα να τυπωθούν οι λαχνοί του νέου λαχείου, τα πράγματα «κόλλησαν». Φαίνεται ότι υπαίτιος ήταν ο υπουργός των Ναυτικών, φοβούμενος ότι περισσότερα χρήματα από τα έσοδα των δύο λαχείων θα κατέληγαν στις Δελφικές Εορτές, μειώνοντας το μερίδιο του Λαχείου του Στόλου. Απογοητευμένη από αυτό το εμπόδιο, η Πάλμερ ταξίδεψε στην Αμερική για περίπου ένα έτος. Της ζητήθηκε να δώσει διαλέξεις σε διάφορα σχολεία, κολέγια και πανεπιστήμια, ενώ δημοσίευσε και αρκετές εργασίες πάνω στα θέματα των Δελφικών Εορτών και τη δελφική ιδέα. Η Πάλμερ διέσχισε τις ΗΠΑ μέχρι τον Ειρηνικό Ωκεανό και στη συνέχεια επέστρεψε στη Νέα Αγγλία. Η περιοδεία των διαλέξεων της απέφερε μόνο ένα περιορισμένο ποσό και κατά μεγάλο μέρος πλήρωνε η ίδια τα ταξιδιωτικά της έξοδα.

Της ζήτησαν να μείνει και να διδάξει στο Πανεπιστήμιο Γέηλ τα ελληνικά χορικά που είχε χορογραφήσει στον Προμηθέα Δεσμώτη. Ωστόσο, απέρριψε την προσφορά, πιστεύοντας ότι δεν θα μπορούσε να διδάξει τέτοια πράγματα με αυθεντικό και ταυτόχρονα επαναλαμβανόμενο τρόπο.

Η Πάλμερ επέστρεψε στην Ευρώπη, παραμένοντας για λίγο καιρό στο Παρίσι πριν πεισθεί να επιστρέψει στην Ελλάδα, το φθινόπωρο του 1929, και να αρχίσει να σχεδιάζει τις Δεύτερες Δελφικές Εορτές. Από κοινού με τον Σικελιανό αποφάσισαν να ανεβάσουν αυτή τη φορά ως θεατρική παράσταση τις Ικέτιδες, στις οποίες τα χορικά επείχαν κεντρικό ρόλο, οπότε η Πάλμερ αφοσιώθηκε πλήρως στις ετοιμασίες. Χρειάσθηκε 50 ερμηνευτές για τον χορό, αλλά αυτή τη φορά οι εθελοντές ήταν άφθονοι και ενθουσιώδεις.

Ζητήθηκε και πάλι από τον Ψάχο να γράψει τη μουσική για την παράσταση και οι παλιές διαφωνίες επανεξετάσθηκαν. Η Πάλμερ είχε τώρα περισσότερη ελευθερία να αποφασίζει τα χαρακτηριστικά της παραγωγής και διαφώνησε με τον Ψάχο για τα μουσικά στοιχεία της παραστάσεως. Ο Ψάχος παραιτήθηκε από την παραγωγή και οι δυο τους δεν θα ξαναμιλούσαν ποτέ πια. Οι δεύτερες εορτές έλαβαν χώρα το 1930 και σημείωσαν επιτυχία.

Παράλληλη προς τη δελφική ιδέα ήταν η ιδέα ενός Δελφικού Πανεπιστημίου, που προάχθηκε κυρίως από τον Άγγελο Σικελιανό. Μετά την επιτυχία των δύο Δελφικών Εορτών, ελπιζόταν πως ένα τέτοιο ίδρυμα θα μπορούσε να υπάρξει. Η ελληνική κυβέρνηση ωστόσο δεν υποδέχθηκε θερμά αυτή την ιδέα, μάλλον περισσότερο ενδιαφερόμενη για το πώς οι εορτές θα μπορούσαν να προαγάγουν τον ελληνικό τουρισμό. Για την Πάλμερ και τον Σικελιανό οι εορτές ήταν ένα μέσο για την επίτευξη ενός σκοπού και όχι αυτοσκοπός. Το ελληνικό κράτος επομένως λίγη βοήθεια θα προσέφερε πέρα από την προαγωγή των Δελφικών Εορτών.

Η Πάλμερ επέστρεψε στην Αμερική ελπίζοντας να αναμοχλεύσει το ενδιαφέρον για τη δελφική ιδέα και τα μαθήματα για την αρχαία ελληνική δραματική ποίηση. Ο γάμος της με τον Άγγελο Σικελιανό ακυρώθηκε το 1934. Η Πάλμερ και ο Σικελιανός συνέχισαν να αλληλογραφούν και παράμειναν καλοί φίλοι μέχρι τον θάνατο του τελευταίου.

Εργογραφία

Ποιήματα

  • Ο ποιητής εξέδωσε ο ίδιος τα έργα του σε τρεις τόμους με τον τίτλο Λυρικός Βίος (1946 Α και Β, 1947 Γ), αφήνοντας έξω κάποια έργα που δε θεώρησε απαραίτητο να συμπεριλάβει.
  • Το 1965 άρχισε η έκδοση των «Απάντων» του με επιμέλεια του Γ.Π.Σαββίδη. Εκδόθηκαν 5 τόμοι με το έργο που είχε δημοσιεύσει ο ποιητής (1965-1968) και έκτος τόμος (1969) με όσα ποιήματα είχε αφήσει εκτός του Λυρικού Βίου

Πεζά κείμενα

Συγκεντρωτική έκδοση των «Απάντων»:

  • Πεζός Λόγος Α (1978)
  • Πεζός Λόγος Β (1980)
  • Πεζός Λόγος Γ (1981)
  • Πεζός Λόγος Δ (1983)
  • Πεζός Λόγος Ε (1985)

Τραγωδίες

  • Ο Διθύραμβος του Ρόδου (1932)
  • Σίβυλλα (1940)
  • Ο Δαίδαλος στην Κρήτη (1942)
  • Ο Χριστός στη Ρώμη (1946)
  • Ο Θάνατος του Διγενή (1947)
  • Ασκληπιός (ημιτελής)

Συγκεντρώθηκαν σε τρεις τόμους με τον τίτλο Θυμέλη, Α’ και Β’, 1950, Γ’, 1954

Ποίηση – Επιστολογραφία – Πεζά Κείμενα – Ανθολογίες

(Με Φιλολογική Επιμέλεια, Παρουσίαση, Σχολιασμό, Σημειώσεις, Γλωσσάριο).

  • Άγγελος Σικελιανός, Ανθολογία, Επιλογή – φιλολογική επιμέλεια Ζήσιμος Λορεντζάτος, Γλωσσάρι Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλος, «Ίκαρος», Αθήνα 1998.
  • Άγγελου Σικελιανού, Γράμματα, πρώτος τόμος (1902-1930), Φιλολογική επιμέλεια Κώστας Μπουρναζάκης, «Ίκαρος», Αθήνα 2000.
  • Άγγελου Σικελιανού, Γράμματα, δεύτερος τόμος (1931-1951), Φιλολογική επιμέλεια Κώστας Μπουρναζάκης, «Ίκαρος», Αθήνα 2000.
  • Άγγελου Σικελιανού, Αντίδωρο, Φιλολογική επιμέλεια Κώστας Μπουρναζάκης, «Ίκαρος», Αθήνα 2003.
  • Άγγελος Σικελιανός, Μήτηρ Θεού, Φιλολογική επιμέλεια Κώστας Μπουρναζάκης, «Ιδεόγραμμα», Αθήνα 2003.
  • Άγγελος Σικελιανός, Κήρυγμα Ηρωισμού, Φιλολογική επιμέλεια Κώστας Μπουρναζάκης, «Ίκαρος», Αθήνα 2004.
  • Άγγελος Σικελιανός, Γράμματα στην Εύα Πάλμερ Σικελιανού, Φιλολογική επιμέλεια Κώστας Μπουρναζάκης, «Ίκαρος», Αθήνα 2008.
  • Άγγελος Σικελιανός, Συνεντεύξεις και συνομιλίες, Φιλολογική επιμέλεια Κώστας Μπουρναζάκης, «Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη», Ηράκλειο 2013.
  • Άγγελος Σικελιανός Τέλος κι αρχήν η μνήμη εδώ δεν έχει, Εισαγωγή – Ανθολόγηση – Φιλολογική επιμέλεια Κώστας Μπουρναζάκης, Εκδόσεις εφημ. «Η Καθημερινή», Αθήνα 2014.

Βιβλία για τον Σικελιανό

  • Παντελή Πρεβελάκη, Άγγελος Σικελιανός. Τρία κεφάλαια βιογραφίας, «Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης», Αθήνα 1984.
  • Άννα Σικελιανού, Η ζωή μου με τον Άγγελο, «Εστία», Αθήνα 1985.
  • Εύα Πάλμερ Σικελιανού, Ιερός Πανικός, Επιμέλεια John Anton, «Εξάντας», Αθήνα 1992.
  • Αθηνά Βογιατζόγλου, Η μεγάλη ιδέα του Λυρισμού. Μελέτη του Προλόγου στη Ζωή του Σικελιανού, «Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης», Ηράκλειο 1999.
  • Αντρέας Κ. Φυλακτού, Ο Μύθος και η Λύρα. Ο Αρχαιοελληνικός Μύθος στον Λυρικό Βίο, εκδόσεις «Καστανιώτης», Αθήνα 2003.
  • Γ. Π. Σαββίδης, Λυχνοστάτες για τον Σικελιανό, Φιλολογική επιμέλεια Αθηνά Βογιατζόγλου, «Ερμής», Αθήνα 2003.
  • Αντρέας Κ. Φυλακτού, Άγγελος Σικελιανός – Οδυσσέας Ελύτης. Λυρικές σχέσεις, Λευκωσία 2005.
  • Αθηνά Βογιατζόγλου, Η γένεση των πατέρων. Ο Σικελιανός ως διάδοχος των εθνικών ποιητών, εκδόσεις «Καστανιώτης», Αθήνα 2005.
  • Κώστας Μπουρναζάκης, Xρονογραφία Άγγελου Σικελιανού (1884- 1951), «Ίκαρος», Αθήνα 2006.
  • Συλλογική έκδοση, Εισαγωγή στην ποίηση του Σικελιανού, Ανθολόγηση μελετών: Ερατοσθένης Γ. Καψωμένος, «Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης», Ηράκλειο Κρήτης 2011. (Μελέτες των: Μάρκου Αυγέρη, Αθηνάς Βογιατζόγλου, Κώστα Γεωργουσόπουλου, Κ. Ι. Δεσποτόπουλου, Κ. Θ. Δημαρά, Γιώργου Θεοτοκά, Αντρέα Καραντώνη, Έλλης Λαμπρίδη, Κώστα Μπουρναζάκη, Γρ. Ξενόπουλου, Θ. Ξύδη, Γ. Π. Σαββίδη, Ε. Π. Παπανούτσου, Κλέωνος Παράσχου, Λίνου Πολίτη, Παντελή Πρεβελάκη, Νίκου Γ. Σβορώνου, Γιώργου Σεφέρη, Α. Κ. Φυλακτού, Robert Liddell, Edmund Keeley, Philip Sherrard, κ.ά.)
  • Αντρέας Κ. Φυλακτού, Ο Εμπειρίκος συνομιλεί με τον Σικελιανό, «Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κύπρου», Λευκωσία 2012.

Αφιερώματα στον Σικελιανό

  • Περ. Νέα Εστία, τόμος 52, τεύχος 611, Χριστούγεννα 1952. (Μελέτες των: Η. Βενέζη, Τ. Δημόπουλου, Κ. Θ. Δημαρά, Α. Καραντώνη, Θ. Ξύδη, Τ. Παπατσώνη, Κ. Ρωμαίου, κ. ά.).
  • Περ. Νέα Εστία, τόμος 150, τεύχος 1740, Δεκέμβριος 2001. (Μελέτες των: Στ. Αλεξίου, Κ. Ανδρουλιδάκη, Ευρ. Γαραντούδη, Στ. Ζουμπουλάκη, Βρ. Καραλή, Χένρυ Μίλλερ, Κ. Μπουρναζάκη, Π. Μπουκάλα, Χρ. Ντουνιά, Θ. Χατζόπουλου, κ.ά.).
  • Περ. Νέα Εστία, τόμος 158, τεύχος 1781, Σεπτέμβριος 2005. (Μελέτες των: Κ. Ανδρουλιδάκη, Στ. Ζουμπουλάκη, Α. Μπερλή, Κ. Μπουρναζάκη, Μ. Περίδη, Πλ. Ροδοκανάκη, Γ. Σαραντάρη, Θ. Χατζόπουλου, κ.ά.).
  • Λεύκωμα: Σικελιανός, «Εταιρία Λευκαδικών Μελετών», Αθήνα (2η έκδοση) 1981. (Περιέχει και την πολύτιμη Βιβλιογραφία Άγγελου Σικελιανού [1902 -1952] του Γ. Κ. Κατσίμπαλη).
  • «Τετράδια Ευθύνης», αρ. 11, Κότινος στον Άγγελο Σικελιανό, Αθήνα (3η έκδοση) 1995. (Μελέτες των: Νικηφ. Βρεττάκου, Κ. Γεωργουσόπουλου, Ν. Δ. Καρούζου, Χρ. Μαλεβίτση, Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου, Ε. Π. Παπανούτσου, Π. Πρεβελάκη, κ. ά.).
  • Θέματα Λογοτεχνίας, τχ. 18-21 (Ιουλ 2001 – Δεκ. 2002), σ. 7-88

 

Advertisements

Οι Αριστερές δράσεις δημοσιεύουν κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s